عالم « قَدَر » تصريح شده است ؛ و از عالم ميثاق و عهد و الست و قدرِ اول تعبير به أظلال و أظلّه فرموده‌اند . [ گفتار در تعادل و انباء ] حضرت مؤلف عظيم در « مصباح » چهل و نهم به تقرير مطلبى عالى پرداخته‌اند ، و گوشزد فرموده‌اند كه مكالمه و تقاول و مقاوله در هر عالمى مناسب با آن عالم است و انباء و اخبار به حسب عوالم مختلف است . و در اين اصل اصيل سرّ مراتب كلام الهى و معناى كلام اللَّه مطوى و مذكور است . انباء در عالم اعيان ثابته و أسماء الهيه غير از مكالمه و مقاولهء حق تعالى با ملايكه در عالم جبروت است ؛ و نيز تكلم در عالم شهادتِ مضاف ، يعنى عالم مثال ، غير از انباء و اخبار و تكلم در عالم جبروت است . تقاول در عالم مثال و تكلم در دنيا و عالم شهادت با آنكه مختلف‌اند ، ولى بين تكلم در اين دو عالم مناسبت بيشتر است تا انباء در عالم جبروت . از آنچه كه در اين « مصباح » بر سبيل اشاره ذكر شده است شخص هوشمند به مراتب و درجات كلام الهى پى مىبرد و مىفهمد كه تكلم حق و خطاب وجود مطلق در عالم اعيان قدريه و انباء غيبى حق در عالم احديت و واحديتْ عبارت است از عرضه داشتن صفات و أسماء و كمالات بر خويشتن ، نظير حديث نفس . و اعيان به لسان استعداد ذاتى و تكلم ثبوتى طلب ظهور خارجى نمودند ؛ و حق به اسم « السميع » كلام آنها را شنيد ؛ و به اسم « المتكلم » كليهء قوافل وجود را به كسوت هستى و وجود آراست . و در مرتبه‌اى كلام امرى زايد بر ذات « المتكلم »